فصل سوم نزول تدريجى قرآن و اسرار آن حكمت الهى بر اين قرار گرفته بود كه وحى ، همواره پاسخگوى نيازهاى پيامبر و اصحاب آن حضرت قرار گيرد و به صورت يك جريان متبادل ، هر روز مطلب تازه‌اى ياد پيامبر دهد و در حالات مختلف او را ارشاد و هدايت نمايد و بر ثبات و اطمينان قلب وى بيفزايد . همچنين حكمت اين بود كه وحى ، اصحاب را بتدريج تربيت كند و عادات آنها را يكى پس از ديگرى اصلاح نمايد و تكليفشان را در برابر حوادث گوناگون مشخص سازد . بر اين اساس بود كه نزول قرآن به شكل تدريجى و بر حسب نيازها صورت گرفت . قرآن غالبا در حد پنج آيه يا ده آيه و گاهى هم كمتر يا بيشتر نازل ميگرديد 1 . روايات صحيح دلالت دارد كه مثلا دو آيه مربوط به « داستان افك » يك جا نازل شده است 2 . و همچنين ده آيهء اول سورهء « المومنون » يك جا وحى شده است 3 . جملهء غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ كه قسمتى از آيهء 95 سورهء « النساء » مىباشد به تنهائى نازل شده 4 و همچنين قسمت اخير آيهء 28 سورهء توبه از وَ إِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً به بعد ، نه با قسمت اول اين آيه ، بلكه جداگانه و بعدا نازل شده است 5 . بدين ترتيب در مدت بيست و سه سال زندگى پس از بعثت پيامبر ، قرآن